Wat is alcantara? Herkomst, eigenschappen en gebruik

Alcantara is een Italiaans microvezel met een zachte, velvachtige structuur. Je kent het waarschijnlijk uit het interieur van een sportwagen, van een stuur dat grip geeft of een hemelbekleding die licht absorbeert in plaats van weerkaatst. Toch is alcantara geen leer, geen suède en geen gewone stof. Het is een merknaam, een technologie en een materiaal met een geschiedenis die begint bij een Japanse scheikundige en eindigt in Umbrië.

Alcantara in het kort

Alcantara bestaat voor ongeveer 68 procent uit polyester en voor 32 procent uit polyurethaan. Die combinatie geeft het materiaal zijn slijtvastheid en zijn weerstand tegen vlekken. Alcantara is een geregistreerd handelsmerk van Alcantara S.p.A., een Italiaans bedrijf met het hoofdkantoor in Milaan en één productielocatie in Nera Montoro, in de provincie Terni. Alle alcantara ter wereld komt daarvandaan.

Dat onderscheid is belangrijk. Veel materialen worden verkocht als alcantara terwijl het om microsuède of imitatie gaat. Echte alcantara draagt de merknaam en komt uit één fabriek.

Een Japanse uitvinding met een Italiaanse naam

De basis van alcantara ligt bij Miyoshi Okamoto, een scheikundige bij het Japanse Toray Industries. Okamoto zocht een alternatief voor natuurlijk suède dat er hetzelfde uitzag maar meer kon verdragen. In 1970 legde hij een spintechniek vast die bekend staat als de eilanden-in-de-zee-methode: ultrafijne polyestervezels, de eilanden, ingebed in een oplosbare polymeermassa, de zee. Zodra die massa oplost, blijven vezels over die vele malen dunner zijn dan een menselijke haar.

Een vondst alleen maakt nog geen materiaal. Okamoto's collega Toyohiko Hikota ontwikkelde de bewerking waarmee die vezels tot een niet-geweven doek werden verwerkt. Diezelfde technologie ligt onder Ultrasuede, het merk waarmee Toray het materiaal in eigen beheer verkoopt.

In 1972 tekende het Italiaanse ENI, destijds de ANIC-groep, een joint venture met Toray voor commercieel gebruik van het patent. Uit die samenwerking ontstond ANTOR S.p.A., dat in 1981 verderging als Alcantara S.p.A. Sinds 1995 is het bedrijf in handen van Toray, met 70 procent, en Mitsui, met 30 procent. De aandeelhouders zijn Japans, de productie is volledig Italiaans gebleven.

De naam zelf verwijst naar geen van beide landen. Alcantara komt van het Arabische al-qantara, wat "de brug" betekent. Voor een materiaal dat een Japans patent en Italiaans vakmanschap verbindt, is dat een toepasselijke keuze. Hoe het productieproces er precies uitziet, van vezel tot rol, bewaren we voor een apart artikel.

Waarom alcantara in de auto begon

De eerste toepassing lag in de mode. Alcantara werd verwerkt in kleding, schoenen en accessoires, en bouwde daar een reputatie op. De autowereld volgde, en daar kwamen de technische eigenschappen pas echt tot hun recht.

Grip is de belangrijkste reden. Een stuur van glad leer wordt glibberig bij warmte of transpiratie. Alcantara heeft een licht ruwe structuur die de handen vasthoudt, ook bij snelle stuurcorrecties. Datzelfde geldt voor stoelen: in een bocht houdt het materiaal de inzittende op zijn plaats, waar leer laat glijden. Voor autofabrikanten met sportieve modellen is dat geen esthetische keuze maar een functionele.

Daarnaast speelt reflectie een rol. Een dashboard van glanzend materiaal spiegelt in de voorruit bij fel zonlicht. De matte structuur van alcantara absorbeert dat licht, wat de reden is dat het materiaal opduikt op dashboards en hemelbekleding in raceauto's en supersportwagens.

Verder is alcantara lichter dan leer, wat bij prestatiegerichte auto's meetelt, en het is ademend. Leer wordt heet in de zon en koud in de winter. Alcantara houdt zijn temperatuur veel constanter. Tel daar de slijtvastheid bij op en het beeld is compleet: een materiaal dat tegelijk luxueus aanvoelt en dagelijks gebruik verdraagt.

Welke automerken gebruiken alcantara?

De lijst leest als een overzicht van de prestatiewereld. Ferrari, Lamborghini, Porsche, McLaren en Maserati gebruiken alcantara in hun interieurs, en zij zijn niet de enigen. Enkele concrete voorbeelden:

Lamborghini verwerkte alcantara in de Huracán, de Aventador en de Sián FKP 37, waarvan er 63 gebouwd zijn.
BMW gebruikt het materiaal binnen de M-divisie en verwerkte het in de i8.
Maserati koos alcantara voor de MC20.
Alfa Romeo ontwikkelde samen met Alcantara een eigen uitvoering voor de Tonale, met lasergeboorde perforaties en een contrasterende rode achtergrond.
Audi paste het toe op concepten als de AI:Trail, waar het de stuurunit bekleedt.

Ook buiten het topsegment is alcantara doorgedrongen. Volkswagen, Ford, Tesla, Hyundai en Lexus hebben modellen met alcantara-accenten getoond, doorgaans op sportief geprofileerde uitvoeringen.

Het meest uitgesproken gebruik komt van Brabus, de Duitse specialist die Mercedes-modellen ombouwt. In de Masterpiece-interieurs van Brabus loopt alcantara door de hele cabine, van stoelen en deurpanelen tot de hemelbekleding. Bij de G-Klasse en de Rocket GTS combineert het bedrijf fijn leer met alcantara in contrasterende tinten, waarbij het microvezel juist wordt ingezet op de plekken waar grip en matheid tellen.

In vrijwel al deze auto's zit alcantara op dezelfde onderdelen: het stuur, de versnellingspook, de zijkanten van de stoelen, de hemelbekleding en delen van het dashboard en de deurpanelen.

Van autostoel naar mode, design en techniek

De autowereld gaf alcantara zijn reputatie, maar het materiaal bleef daar niet. Interieurontwerpers gebruiken het voor meubels en wandbekleding. In de luchtvaart en op jachten bekleedt het cabines, waar het lage gewicht en de brandveiligheidseisen samenkomen. De modewereld gebruikt het onverminderd voor schoenen, tassen en kleding.

De opvallendste stap is die naar techniek. Microsoft bekleedde het toetsenbordoppervlak van de Surface Laptop met alcantara, en Bang & Olufsen gebruikt het op luidsprekerbehuizingen. De reden is dezelfde als in de auto: een aangenaam oppervlak dat warm aanvoelt in plaats van klinisch, en dat tegen dagelijkse aanraking kan.

Diezelfde logica geldt voor een telefoon. Een toestel dat je honderd keer per dag oppakt, verdient een oppervlak dat grip geeft zonder hard te zijn. Daarom werken wij met dit materiaal voor onze alcantara telefoonhoesjes.

Alcantara, suède en leer: het verschil

Suède is dierlijk. Het is de opgeruwde binnenzijde van een huid, met een vezelstructuur die per stuk verschilt. Alcantara is synthetisch en bevat geen dierlijke grondstoffen. Aan de oppervlakte lijken de twee sterk op elkaar, in gebruik lopen ze uiteen.

Uniformiteit. Alcantara heeft over de hele rol dezelfde kleur en structuur. Suède varieert per huid, met natuurlijke oneffenheden.
Vlekbestendigheid. Het polyurethaan in alcantara maakt het materiaal aanzienlijk minder gevoelig voor vocht en vlekken dan onbehandeld suède.
Onderhoud. Alcantara laat zich reinigen met water en milde zeep. Suède vraagt om speciale borstels en middelen.
Kleurvastheid. Alcantara verbleekt trager bij blootstelling aan licht.

En leer? Leer heeft een eigen kwaliteit: het patineert, het wordt persoonlijk, het vertelt een verhaal over de jaren heen. Alcantara doet het tegenovergestelde. Het blijft doen wat het op dag één deed. Welke van de twee beter is, hangt af van wat je zoekt. Voor grip, gewicht en constante prestaties wint alcantara. Voor karakter dat verandert met de tijd wint leer.

Een diervrij alternatief zonder concessies

Alcantara bevat geen dierlijke grondstoffen. Voor wie leer en suède wil vermijden zonder in te leveren op uitstraling, is dat de kern van de aantrekkingskracht: dezelfde luxe uitstraling, dezelfde zachte hand, zonder huid.

Daar komt de productiekant bij. Alcantara S.p.A. is sinds 2009 gecertificeerd als carbon neutral door TÜV SÜD, als eerste Italiaanse bedrijf en als een van de eerste toeleveranciers in de auto-industrie wereldwijd. Het bedrijf meet de eigen uitstoot, reduceert waar mogelijk en compenseert de rest via gecertificeerde projecten. In een volgend artikel gaan we dieper in op wat die duurzaamheidsclaims precies inhouden en hoe alcantara zich verhoudt tot leer als het om milieu-impact gaat.

De nadelen van alcantara

Geen materiaal is perfect, en alcantara heeft een reputatie die niet overal onbesproken is. In de autowereld klinkt kritiek op het gebruik op stuurwielen. Bij intensief gebruik kan het oppervlak op de plekken waar de handen altijd liggen glad en glanzend worden. Dat effect ontstaat door lichaamsvet dat in de vezel trekt, en het is zichtbaarder dan slijtage op leer.

Het materiaal vraagt daarnaast om ander onderhoud dan leer. Lederbalsem hoort er niet op thuis. Wie alcantara behandelt zoals leer, doet het materiaal geen goed.

Tot slot de verwarring rond de naam. Veel producten worden aangeboden als alcantara terwijl het om goedkopere microsuède gaat. Die imitaties verklaren een deel van de kritiek die je online tegenkomt, want ze slijten sneller en verkleuren eerder dan het origineel.

Alcantara onderhouden

Dagelijks onderhoud stelt weinig voor. Een vochtig doekje verwijdert de meeste vlekken. Zit er vuil dieper in de vezel, dan werkt een zachte borstel met een milde zeepoplossing, waarna het materiaal aan de lucht droogt. Bewaar alcantara niet in fel zonlicht. Aan de uitgebreide reiniging, inclusief de aanpak van hardnekkige vlekken, wijden we een apart artikel.

Hoe Alcanluxury alcantara verwerkt in een telefoonhoesje

De stap van autostoel naar telefoonhoesje is kleiner dan hij lijkt. Een toestel dat je de hele dag vasthoudt, stelt dezelfde eisen als een stuurwiel: grip zonder ruwheid, een oppervlak dat niet opwarmt en materiaal dat honderden aanrakingen per dag verdraagt.

Wij werken uitsluitend met Italiaans alcantara uit Nera Montoro, niet met de microsuède die vaak onder dezelfde naam wordt verkocht. Dat verschil zie je niet in de winkel, maar wel na een half jaar. Een imitatie gaat glimmen op de plek waar je vingers liggen en verliest kleur langs de randen. Het origineel houdt zijn structuur.

Het materiaal ligt om een slanke schaal die per model apart wordt gesneden, want elke iPhone heeft een eigen maatvoering en een eigen knopindeling. De binnenzijde is zacht gevoerd, zodat de behuizing nergens tegen hard kunststof rust. Rondom het scherm en de cameramodule loopt een verhoogde rand, waardoor het glas en de lenzen het oppervlak niet raken als je het toestel neerlegt. De opbouw blijft daarbij dun genoeg om MagSafe ongehinderd te laten werken, inclusief draadloos laden en magnetische accessoires.

Dezelfde tinten lopen door de rest van de collectie, zodat een setup als één geheel aanvoelt. Naast de iPhone hoesjes vind je alcantara terug in onze Apple Watch bandjes, de AirPods hoesjes en de MacBook covers.

Veelgestelde vragen

Is alcantara echt leer?

Nee. Alcantara is een synthetisch microvezel van ongeveer 68 procent polyester en 32 procent polyurethaan. Er komen geen dierlijke grondstoffen aan te pas.

Is alcantara hetzelfde als suède?

Nee. Suède is de opgeruwde binnenzijde van een dierenhuid. Alcantara is synthetisch, uniform van kleur en structuur, en minder gevoelig voor vlekken.

Wat zijn de nadelen van alcantara?

Bij zeer intensief gebruik op één plek, zoals een stuurwiel, kan het oppervlak glad worden door lichaamsvet. Daarnaast vraagt alcantara ander onderhoud dan leer en worden veel imitaties verkocht onder dezelfde naam.

Waarom is alcantara duur?

Alcantara wordt op één locatie in Italië geproduceerd via een gepatenteerd proces met ultrafijne vezels. Die schaal en techniek maken het materiaal kostbaarder dan gewone microsuède.